Định Giá Thương Hiệu Là Gì? 3 Cách Tính Chuẩn Cho Doanh Nghiệp

Giá trị của một doanh nghiệp không chỉ nằm ở doanh thu hay tài sản hữu hình mà còn đến từ mức độ nhận diện, uy tín và sức ảnh hưởng trên thị trường. Đây cũng là lý do “thẩm định giá trị thương hiệu​” trở thành một hoạt động quan trọng đối với doanh nghiệp trong quá trình gọi vốn, chuyển nhượng, nhượng quyền hoặc xây dựng chiến lược phát triển dài hạn. Vậy định giá thương hiệu là gì, có những phương pháp định giá nào đang được áp dụng phổ biến hiện nay? Cùng Luật An Khang tìm hiểu ngay nhé!

Định giá thương hiệu là gì?

Định giá thương hiệu (Brand Valuation) là quá trình xác định giá trị tài chính của một thương hiệu thông qua việc quy đổi các yếu tố hữu hình và vô hình thành giá trị bằng tiền. Việc này được thực hiện dựa trên nhiều tiêu chí như mức độ nhận diện, uy tín, lòng trung thành của khách hàng, khả năng tạo doanh thu và vị thế cạnh tranh trên thị trường. Đây được xem là công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp xác định giá trị thương hiệu ở thời điểm hiện tại cũng như tiềm năng phát triển trong tương lai, từ đó phục vụ cho các hoạt động đầu tư, mua bán, sáp nhập hoặc nhượng quyền thương mại.

Định giá thương hiệu giúp doanh nghiệp xác định giá trị thực của tài sản vô hình và vị thế cạnh tranh trên thị trường

Mục đích của định giá thương hiệu

• Xác định giá trị thương hiệu khi cổ phần hóa doanh nghiệp.
• Xác định giá trị trong hoạt động chia tách, sáp nhập hoặc tái cấu trúc doanh nghiệp.
• Xác định giá trị quyền sở hữu trí tuệ khi góp vốn bằng tài sản trí tuệ.
• Xác định giá trị trong hoạt động chuyển nhượng quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng thương hiệu cho bên khác.
• Làm cơ sở giải quyết các vụ tranh chấp liên quan đến thương hiệu.
• Đánh giá mức độ tăng trưởng và sức mạnh thương hiệu qua từng giai đoạn phát triển.

Tại sao doanh nghiệp nên định giá thương hiệu?

Cách định giá thương hiệu không chỉ giúp doanh nghiệp nhìn nhận đúng giá trị tài sản đang sở hữu mà còn hỗ trợ xây dựng chiến lược phát triển dài hạn hiệu quả hơn. Những lợi ích nổi bật bao gồm:

• Hiểu rõ giá trị thương hiệu: Doanh nghiệp có thể xác định vị trí thương hiệu trên thị trường, đồng thời đánh giá tổng giá trị tài sản trí tuệ và lợi thế cạnh tranh đang sở hữu.
• Xây dựng niềm tin và uy tín trên thị trường: Một thương hiệu được định giá cao thường tạo cảm giác chuyên nghiệp, đáng tin cậy đối với khách hàng, đối tác và nhà đầu tư.
• Tạo lợi thế cạnh tranh bền vững: Thương hiệu mạnh giúp doanh nghiệp nổi bật hơn so với đối thủ, tăng khả năng giữ chân khách hàng và mở rộng thị phần.
• Định hướng chiến lược phát triển rõ ràng: Kết quả định giá giúp doanh nghiệp nhận diện các yếu tố cần đầu tư hoặc cải thiện như sản phẩm, dịch vụ, marketing và trải nghiệm khách hàng.
• Hỗ trợ hoạt động đầu tư và gọi vốn: Giá trị thương hiệu là cơ sở quan trọng trong quá trình gọi vốn, chuyển nhượng, nhượng quyền hoặc hợp tác kinh doanh.

→ Ví dụ thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp lớn tại Việt Nam hiện nay đều rất chú trọng đến hoạt động định giá thương hiệu nhằm phục vụ chiến lược phát triển dài hạn:

• Theo báo cáo của Brand Finance, Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) đạt giá trị thương hiệu khoảng 1,4 tỷ USD vào năm 2022 và nằm trong Top 10 thương hiệu giá trị nhất Việt Nam. Việc định giá giúp BIDV có cái nhìn khách quan về vị thế thương hiệu trên thị trường, đồng thời tạo lợi thế cạnh tranh trong quá trình thu hút nhà đầu tư.
• Viettel là thương hiệu dẫn đầu Việt Nam về giá trị thương hiệu trong nhiều năm liên tiếp. Theo Brand Finance, giá trị thương hiệu Viettel hiện đạt khoảng 8,9 tỷ USD, đồng thời nằm trong nhóm các thương hiệu viễn thông giá trị nhất thế giới.

Hiểu rõ giá trị thương hiệu là nền tảng để doanh nghiệp phát triển bền vững, thu hút đầu tư và nâng cao lợi thế cạnh tranh

Khi thương hiệu đã được xây dựng và tạo ra giá trị trên thị trường, việc bảo hộ pháp lý là bước quan trọng để tránh nguy cơ bị sao chép, đăng ký trước hoặc phát sinh tranh chấp quyền sở hữu. Doanh nghiệp có thể tham khảo dịch vụ đăng ký nhãn hiệu tại Luật An Khang để được hỗ trợ từ khâu tra cứu, chuẩn bị hồ sơ đến theo dõi toàn bộ quá trình xử lý, giúp bảo vệ quyền lợi thương hiệu một cách toàn diện.

3 Phương pháp định giá thương hiệu phổ biến cho doanh nghiệp

Định giá thương hiệu là quá trình mang tính chuyên môn cao, bởi giá trị thương hiệu không chỉ nằm ở doanh thu mà còn đến từ mức độ nhận diện, uy tín và khả năng tạo lợi nhuận trong tương lai. Vì vậy, để biết định giá thương hiệu như thế nào cho phù hợp, doanh nghiệp cần lựa chọn đúng phương pháp dựa trên mô hình kinh doanh, mục tiêu sử dụng và dữ liệu hiện có.

Dưới đây là 03 phương pháp định giá thương hiệu phổ biến được nhiều doanh nghiệp áp dụng hiện nay.

03 phương pháp thẩm định thương hiệu phổ biến

Định giá thương hiệu theo thị trường

Phương pháp định giá thương hiệu dựa trên thị trường (Market Approach) là cách xác định giá trị thương hiệu bằng việc so sánh với các thương hiệu tương tự đã từng được mua bán, chuyển nhượng hoặc niêm yết trên thị trường.

Nói cách khác, doanh nghiệp sẽ dựa vào dữ liệu thực tế như giao dịch mua bán thương hiệu, giá trị cổ phiếu hoặc các thông tin tài chính công khai để ước tính giá trị thương hiệu của mình.

Phương pháp định giá dựa trên dữ liệu giao dịch thực tế và mức giá của các thương hiệu tương tự trên thị trường

Công thức định giá theo thị trường

Trong đó:

• Tài sản hữu hình: Bao gồm các yếu tố có thể nhìn thấy và định giá tương đối rõ ràng như logo, bao bì, cửa hàng, sản phẩm,…
• Tài sản vô hình: Bao gồm mức độ nhận diện thương hiệu, lòng trung thành của khách hàng, chiến lược thương hiệu, uy tín doanh nghiệp,…

→ Ví dụ thực tế

Apple Inc. được định giá thương hiệu khoảng 297,5 tỷ USD. Giá trị này không chỉ đến từ các sản phẩm hữu hình như iPhone, iPad hay MacBook mà còn đến từ hệ sinh thái công nghệ, khả năng đổi mới sáng tạo và lòng trung thành rất lớn từ khách hàng trên toàn cầu.

Thẩm định giá trị thương hiệu dựa trên chi phí đầu tư

Định giá thương hiệu theo chi phí đầu tư là phương pháp xác định giá trị thương hiệu dựa trên tổng chi phí mà doanh nghiệp đã bỏ ra trong quá trình xây dựng, phát triển và duy trì thương hiệu. Đây là phương pháp định giá thương hiệu khá phổ biến với các doanh nghiệp mới hoặc chưa có nhiều dữ liệu thị trường để so sánh.

Xác định giá trị thương hiệu thông qua tổng chi phí doanh nghiệp đã đầu tư để xây dựng và phát triển thương hiệu

Hai cách định giá theo chi phí đầu tư:

• Phương pháp chi phí thay thế (Replacement Cost Approach): Ước tính giá trị thương hiệu bằng chi phí cần thiết để xây dựng một thương hiệu mới có giá trị và mức độ nhận diện tương đương thương hiệu hiện tại.
• Phương pháp chi phí lịch sử (Historical Cost Approach): Xác định giá trị thương hiệu dựa trên toàn bộ chi phí thực tế doanh nghiệp đã đầu tư cho thương hiệu từ trước đến nay.

Công thức định giá theo chi phí đầu tư

Trong đó:

• Chi phí đầu tư cho thương hiệu: Bao gồm các khoản chi như nghiên cứu phát triển, marketing, quảng cáo, thiết kế nhận diện thương hiệu, truyền thông,…
• Khấu hao thương hiệu: Là phần giá trị thương hiệu bị giảm theo thời gian do tác động của cạnh tranh, thay đổi xu hướng tiêu dùng hoặc mức độ nhận diện suy giảm trên thị trường.

Định giá thương hiệu dựa trên thu nhập

Phương pháp định giá thương hiệu theo thu nhập (Income Approach) là cách xác định giá trị thương hiệu dựa trên khả năng tạo ra dòng tiền và lợi nhuận trong tương lai. Đây là phương pháp được nhiều doanh nghiệp lớn áp dụng vì có thể phản ánh khá sát giá trị kinh tế thực tế của thương hiệu.

Hiểu đơn giản, thương hiệu càng mạnh thì khả năng tạo doanh thu, giữ chân khách hàng và gia tăng lợi nhuận trong tương lai càng cao. Vì vậy, phương pháp này tập trung vào việc dự báo các khoản thu nhập mà thương hiệu có thể mang lại để quy đổi về giá trị hiện tại.

Đánh giá giá trị thương hiệu dựa trên khả năng tạo doanh thu và lợi nhuận trong tương lai

Công thức định giá theo thu nhập

Trong đó:

• Doanh thu: Là tổng số tiền doanh nghiệp thu được từ hoạt động bán sản phẩm hoặc cung cấp dịch vụ trong một khoảng thời gian nhất định.
• Chi phí vận hành: Bao gồm toàn bộ chi phí phục vụ hoạt động kinh doanh như nguyên vật liệu, nhân công, marketing, quảng cáo, thuê mặt bằng, khấu hao tài sản,…

Hai cách định giá phổ biến

• Phương pháp chiết khấu dòng tiền trực tiếp: Ước tính giá trị thương hiệu bằng cách quy đổi dòng tiền dự báo trong tương lai về giá trị hiện tại.
• Phương pháp tỷ lệ lợi nhuận: Xác định giá trị thương hiệu dựa trên lợi nhuận dự báo kết hợp với tỷ lệ lợi nhuận phù hợp của doanh nghiệp hoặc ngành nghề.

5 bước xác định giá trị thương hiệu chi tiết

Bước 1: Phân khúc thị trường

• Doanh nghiệp cần chia thị trường thành các phân khúc cụ thể như: sản phẩm/dịch vụ, khu vực địa lý, nhóm khách hàng, kênh phân phối,… Sau đó tiến hành định giá thương hiệu ở từng phân khúc riêng biệt.
• Tổng giá trị của tất cả các phân khúc sẽ tạo thành giá trị chung của thương hiệu.

Bước 2: Phân tích tài chính

• Sau khi phân khúc thị trường, doanh nghiệp sẽ phân tích doanh thu và khả năng tạo thu nhập của thương hiệu ở từng nhóm.
• Thu nhập từ thương hiệu được tính bằng: Doanh thu thương hiệu – Chi phí hoạt động – Thuế – Lãi vay. (Khái niệm này cũng giống như khái niệm lợi nhuận về mặt kinh tế.)

Bước 3: Phân tích nhu cầu

• Doanh nghiệp cần xác định mức độ ảnh hưởng của thương hiệu đến quyết định mua hàng của khách hàng.
• Chỉ số “Vai trò của xây dựng thương hiệu” sẽ thể hiện phần trăm đóng góp của thương hiệu vào doanh thu và lợi nhuận.
• Thu nhập thương hiệu được tính bằng: Thu nhập vô hình × Chỉ số vai trò thương hiệu

Bước 4: Tiêu chuẩn cạnh tranh

• Phân tích điểm mạnh và điểm yếu của thương hiệu trên thị trường.
• Các yếu tố thường được xem xét gồm: mức độ nhận diện, vị trí dẫn đầu, độ ổn định, xu hướng phát triển, khả năng cạnh tranh và độ phủ thị trường.
• Từ đó xác định tỷ lệ khấu trừ thương hiệu để phản ánh mức độ rủi ro của nguồn thu nhập trong tương lai.

Bước 5: Tính toán giá trị thương hiệu

• Sau khi có dữ liệu về doanh thu, khả năng sinh lời và mức độ rủi ro, doanh nghiệp sẽ tính giá trị hiện tại của thương hiệu theo phương pháp NPV (Net Present Value).
• Giá trị thương hiệu chính là giá trị hiện tại của các khoản thu nhập mà thương hiệu có thể tạo ra trong tương lai.
• Bước này giúp doanh nghiệp đánh giá tiềm năng phát triển lâu dài và khả năng sinh lợi bền vững của thương hiệu.

Quy trình 05 bước xác định giá trị thương hiệu bài bản

Gợi ý cách tăng giá trị thương hiệu để định giá tốt hơn

Để định giá thương hiệu ở mức cao và tạo lợi thế cạnh tranh bền vững, doanh nghiệp cần đầu tư xây dựng thương hiệu bài bản ngay từ đầu thay vì chỉ tập trung vào doanh số ngắn hạn:

• Nghiên cứu giá trị nền tảng của doanh nghiệp: Phân tích điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức theo mô hình SWOT để xác định hướng phát triển phù hợp.
• Nghiên cứu môi trường và đối thủ cạnh tranh: Áp dụng mô hình PESTEL nhằm đánh giá các yếu tố bên ngoài như kinh tế, pháp lý, công nghệ và xu hướng thị trường có ảnh hưởng đến thương hiệu.
• Nghiên cứu khách hàng mục tiêu: Sử dụng mô hình STP để xác định đúng phân khúc khách hàng, nhu cầu và hành vi tiêu dùng nhằm xây dựng chiến lược thương hiệu hiệu quả hơn.
• Xây dựng sứ mệnh và tầm nhìn thương hiệu: Một thương hiệu có định hướng rõ ràng sẽ tạo được sự tin tưởng và tính nhất quán trong quá trình phát triển.
• Xây dựng hệ thống giá trị cốt lõi: Giá trị cốt lõi giúp doanh nghiệp tạo bản sắc riêng và duy trì sự khác biệt trên thị trường.
• Cá biệt hóa hoặc cá nhân hóa thương hiệu: Tạo dấu ấn riêng về hình ảnh, thông điệp hoặc trải nghiệm khách hàng để tăng khả năng ghi nhớ thương hiệu.
• Xây dựng cấu trúc thương hiệu và mô hình kinh doanh cạnh tranh: Giúp thương hiệu vận hành đồng bộ, dễ mở rộng và tăng khả năng cạnh tranh dài hạn.
• Phát triển văn hóa thương hiệu: Văn hóa doanh nghiệp tích cực sẽ góp phần nâng cao uy tín và sự gắn kết với khách hàng.
• Xây dựng lịch sử thương hiệu và tài sản thương hiệu: Những giá trị tích lũy theo thời gian như câu chuyện thương hiệu, khách hàng trung thành hay danh tiếng thị trường đều góp phần làm tăng giá trị thương hiệu.
• Xây dựng lời hứa thương hiệu rõ ràng: Cam kết nhất quán về chất lượng và trải nghiệm sẽ giúp doanh nghiệp tạo niềm tin và giữ chân khách hàng lâu dài.

Thực tế, một thương hiệu có giá trị chính là tài sản vô hình của mọi doanh nghiệp, vì vậy, việc định giá thương hiệu không chỉ giúp xác định vị thế trên thị trường mà còn hỗ trợ hiệu quả cho các hoạt động đầu tư, gọi vốn, chuyển nhượng và phát triển dài hạn. Mỗi phương pháp định giá sẽ có ưu điểm riêng, vì vậy doanh nghiệp cần lựa chọn cách tiếp cận phù hợp với quy mô, lĩnh vực hoạt động và mục tiêu kinh doanh. Bên cạnh đó, đầu tư xây dựng và bảo hộ thương hiệu bài bản ngay từ đầu cũng là nền tảng quan trọng giúp doanh nghiệp nâng cao giá trị thương hiệu một cách bền vững trong tương lai.

>>> Xem thêm một số bài viết:

• Tự đăng ký nhãn hiệu hay thuê dịch vụ: Lựa chọn nào tối ưu?
• 6 Bước Chi Tiết Hướng Dẫn Nộp Hồ Sơ Đăng Ký Nhãn Hiệu Online
• Phân biệt Đăng Ký Bản Quyền Logo, Đăng Ký Nhãn Hiệu